Inspiracja bez przypisów: Fleckowskie źródła filozofii nauki Kuhna

Abstrakt

W latach 30. XX wieku w wyniku filozoficznej refleksji nad naturą wiedzy naukowej narodził się empiryzm logiczny i falsyfikacjonizm Poppera. Filozofowie niemal nie zauważyli wtedy książki Ludwika Flecka Entstehung und Entwicklung einer wissenschaftlichen Tatsache (1935), a po II wojnie światowej popadła ona w całkowite zapomnienie. W 1949 r. przeczytał ją Thomas S. Kuhn, na którym wywarła ona wielkie wrażenie. W 1962 r., wkrótce po śmierci Flecka, ogłosił The Structure of Scientific Revolutions, najbardziej wpływową książkę z zakresu filozofii nauki XX w. Przy użyciu innej terminologii i ilustrując rozważania przykładami z historii fizyki (Fleck odwoływał się do historii medycyny) Kuhn nakreślił obraz natury wiedzy naukowej i mechanizmów jej rozwoju uderzająco podobny do obrazu Flecka. Choć o książce Flecka wspomniał jednym zdaniem w Przedmowie, to w Strukturze i w kolejnych pracach do poglądów z jej kart ani razu się nie odwołał. Od końca lat 70. XX wieku zaczęto książkę Flecka tłumaczyć na inne języki i pisać o niej komentarze. Nie da się udowodnić, że filozofia nauki Kuhna jest plagiatem. Należy natomiast cieszyć się, że filozofia i socjologia nauki Flecka stopniowo zdobywa – z kilkudziesięcioletnim opóźnieniem – należne jej miejsce na rynku idei.