Genomika populacyjna a cyberbiobezpieczeństwo

Abstrakt

Gwałtowny rozwój wielkoskalowej genomiki populacyjnej, napędzany malejącym kosztem sekwencjonowania nowej generacji (NGS), stworzył fundament pod nowoczesną medycynę personalizowaną, ale jednocześnie zrodził istotne wyzwania z zakresu bezpieczeństwa biologicznego (biosecurity). Artykuł analizuje wyłaniające się zagrożenia na styku genomiki populacyjnej, biologii syntetycznej oraz sztucznej inteligencji (AI). Powszechny dostęp do masowych danych genomowych (Big Data) w chmurze cyfrowej umożliwia identyfikację populacyjnych wariantów genetycznych (SNP, CNV, HLA) warunkujących zróżnicowaną podatność molekularną na patogeny. W połączeniu z generatywnymi modelami biologicznymi i komercyjną syntezą DNA, dane te stwarzają teoretyczne przesłanki do projektowa nia wysoce selektywnych czynników biologicznych lub cząsteczek siRNA wyciszających ekspresję genów u osób o określonym profilu genomicznym. Autor wskazuje na krytyczne luki w międzynarodowym reżimie rozbrojeniowym – w tym w Konwencji o zakazie broni biologicznej (BWC), która nie obejmuje sekwencji cyfrowych – oraz na potrzebę rozwoju cyberbiobezpieczeństwa (cyberbiosecurity). W kontekście polskim podkreślono brak kompleksowych regulacji ustawowych („ustawy genetycznej”), zagrożenia wynikające z korzystania z zagranicznych molekularnych platform komercyjnych (np. testy DTC, NIFTY+) oraz pilną konieczność budowy państwowych, bezpiecznych centrów wysokowydajnego sekwencjonowania w celu ochrony suwerenności genomowej państwa.